Piecza naprzemienna to pozakodeksowa instytucja prawa rodzinnego dotycząca sytuacji dziecka po rozwodzie rodziców, w przypadku ustanowienia której oboje rodziców zachowują pełnię władzy rodzicielskiej, a miejsce zamieszkiwania dziecka dzielone jest – w równych odstępach czasu – między ojca i matkę. W Polsce, jak i w wielu innych państwach Europy i świata zachodniego (np. USA, Kanada) instytucja ta dopiero w XXI wieku zaczęła istotnie zyskiwać na popularności i nie jest jeszcze powszechna jak – standardowo przyjmowane w naszym ustroju prawnym – alimenty od jednego z rodziców na rzecz drugiego, na którym spoczywa zwykle w przeważającym stopniu obowiązek (i przywilej) opieki nad dzieckiem. W badaniu przeprowadzonym w latach 2005 – 2006, odsetek ustanawiania pieczy naprzemiennej przy rozwodzie w Polsce wynosił mniej niż 2% (Bjarnason T, Arnarsson AA. Joint Physical Custody and Communication with Parents: A Cross-National Study of Children in 36 Western Countries Archived 2017-11-19 at the Wayback Machine, Journal of Comparative Family Studies, 2011, 42:871-890). Mając jednak na uwadze rosnące zainteresowanie tą tematyką występujące w naszym kraju, a również w innych państwach naszego kontynentu (w szczególności w państwach takich jak Szwecja, Hiszpania, Włochy), warto spojrzeć na to, jakie korzyści i jakie (jeśli jakiekolwiek) niepożądane skutki z perspektywy dobra dziecka niesie za sobą piecza naprzemienna. Korzyści płynące z ustanowienia pieczy naprzemiennej były przedmiotem wielu szczegółowych badań (zob. np. Linda Nielsen [2018]. „Joint Versus Sole Physical Custody: Children’s Outcomes Independent of Parent–Child Relationships, Income, and Conflict in 60 Studies”. Journal of Divorce & Remarriage. 59 [4]: 247–281). Wykazywały one niemalże każdorazowo, że dzieci mające równy kontakt z każdym z rodziców w ramach instytucji pieczy naprzemiennej rozwijają się lepiej, osiągają lepsze wyniki w nauce, lepiej socjalizują się z rówieśnikami, oraz utrzymują lepszy stan zdrowia. Należy również spojrzeć na tę kwestię z perspektywy niewątpliwie bardzo istotnej wartości, jaką jest również dobro rodzica. Negatywnym zjawiskiem, któremu szerokie stosowanie pieczy naprzemiennej pozwala przeciwdziałać, jest alienacja rodzicielska, rozumiana jako pozbawienie jednego z rodziców kontaktu ze swoim potomstwem, co następuje często wskutek nieoptymalnego porozumienia stron związanego z rozwodem.
Jednakże, oczywiście istnieją również głosy sprzeciwu – chociażby w Stanach Zjednoczonych, gdzie zagadnienie pieczy naprzemiennej również budzi wiele emocji, niektóre izby adwokackie (Bar Associations) wyrażały krytyczne opinie wobec przyjęcia ETP (Equal Time Parenting) jako standardowego podejścia do uregulowania kwestii opieki nad dziećmi. Twierdziły, że czasami taka standardowa forma opieki może utrudnić rozwodzącym się rodzicom wypracowanie bardziej spersonalizowanego rozwiązania, które lepiej odpowiadałoby rzeczywistym potrzebom dziecka, takim jak stały dostęp do edukacji czy uwzględnienie jego własnych preferencji.
Obrazek wyróżniający: Image by Freepik